Montessori: ohun tí ìwádìí fi hàn ní tòótọ́, àti ohun tí ó yí padà nínú ìṣàkóso ilé-ìwé

Ohun tí ìwádìí tuntun fi hàn

Ìwádìí tí a tẹ̀ jáde ní ọjọ́ ogún Oṣù Kẹ̀wá 2025 nínú PNAS (Lillard, Loeb, Berg àti àwọn mìíràn) tọpinpin àwọn ọmọ 588 tí ìdìbò mú wọlé sí àwọn ilé-ìwé ìjọba Montessori 24 ní Amẹ́ríkà, láti ọmọ ọdún mẹ́ta títí dé òpin kindergarten. Ní ọdún mẹ́ta àti mẹ́rin, àwọn ọmọ Montessori àti àwọn tí kì í ṣe Montessori ní àwọn èsì tí ó jọra. Ìyàtọ̀ farahàn ní òpin kindergarten: àwọn ọmọ Montessori ní àwọn máàkì tí ó ga jù ní kíkà, ìrántí kúkúrú, òye èrò inú ẹlòmíràn, àti iṣẹ́ àkóso ọpọlọ (ṣíṣe ètò, dídarí àfiyèsí, ìkóra-ẹni-níjánu).

Èsì yìí ṣe àkíyèsí nítorí pé ó lòdì sí ohun tí a sábà rí: ọ̀pọ̀ àwọn ètò ẹ̀kọ́ ọmọdé fi àwọn ànfààní hàn lẹ́sẹẹsẹ, àmọ́ wọ́n ń pàdánù ní òpin kindergarten. Níbí, àwọn ànfààní yọ jáde ní àsìkò tí àwọn mìíràn ti ń pàdánù. A ṣe ìwádìí yìí ní ìlànà “ìfẹ́ láti tọ́jú” (intention-to-treat): ó fi gbogbo àwọn ọmọ tí wọ́n gba ipò wé àwọn tí wọn kò gbà á, èyí sì dín àṣìṣe yíyàn kù.

Àwọn ìwádìí méjì tí ó ṣáájú, tí a máa ń tọ́ka sí, ti fi ojú kan náà hàn: ìwádìí Milwaukee ní ọdún 2006 (Lillard àti Else-Quest, ìwé ìròyìn Science) rí àwọn èsì tí ó ga jù ní kíkà, ìṣirò àti ìmọ̀ nípa àwùjọ ní ọdún márùn-ún; ìwádìí ọdún 2017 (Lillard àti àwọn mìíràn, Frontiers in Psychology) sì fi àwọn ànfààní tí ó túbọ̀ hàn kedere nínú àwọn ọmọ àwọn ìdílé tí kò lọ́rọ̀.

Ohun tí ìwádìí kò sọ

Ààlà kìíní: ìnáwó. Ìtúpalẹ̀ ìsúná owó ti ìwádìí PNAS pinnu pé ọdún mẹ́ta Montessori ìjọba (láti ọdún mẹ́ta sí mẹ́fà) ń ná owó tí ó dín ní nǹkan bí 13,127 dọ́là fún ọmọ kọ̀ọ̀kan ju ètò ìbílẹ̀ lọ, ní pàtàkì nítorí ìwọ̀n ọmọ sí àgbàlagbà tí ó ga jù ní ọdún mẹ́ta sí mẹ́rin. Èsì yìí kò bá ìrònú ènìyàn mu, ṣùgbọ́n ó kan àyíká ilé-ìwé ìjọba ti Amẹ́ríkà.

Ààlà kejì: ìwádìí náà kan àwọn ilé-ìwé ìjọba Amẹ́ríkà tí wọ́n ń tẹ̀lé àwọn ìlànà Montessori gan-an. Ṣùgbọ́n kò sí òfin tí ó dáàbò bo ọ̀rọ̀ “Montessori”, yálà ní ilẹ̀ Faransé tàbí ibòmíràn: ilé-ìwé èyíkéyìí lè lò ó. Àwọn ẹgbẹ́ (AMI, AMS, àti ní ilẹ̀ Faransé, Association Montessori de France) ni wọ́n ń ṣe iṣẹ́ àmì ìtẹ̀lé. Ìwádìí lórí àwọn ilé-ìwé Montessori tí dídára wọn kò dọ́gba yóò fi àwọn èsì mìíràn hàn.

Ààlà kẹta: ìwádìí ń díwọ̀n àpapọ̀ ipa lórí gbogbo ènìyàn. Kò sọ ohun tí ń ṣẹlẹ̀ nínú kíláàsì kan pàtó, ní ọjọ́ kan pàtó. Fún olùdarí ilé-ìwé, àwọn èsì wọ̀nyí ń fi ìdí tí ìlànà yìí fi tọ́ hàn; wọn kò rọ́pò ìwòye ojoojúmọ́.

Àwọn ìlànà mẹ́ta, àwọn èsì ìṣàkóso mẹ́ta

Ọjọ́ orí oríṣiríṣi. Kíláàsì 3-6 ń kó àwọn ipele mẹ́ta jọ, ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ń tẹ̀síwájú ní ìgbésẹ̀ tirẹ̀. Èsì: àwọn irinṣẹ́ tí ó ń ronú ní ọ̀nà “ìgbéga sí kíláàsì tó ń bọ̀” àti “ẹgbẹ́ ọjọ́ orí” (àwọn ìwé ìdánimọ̀ òpin ọdún tí ó jọra fún gbogbo ènìyàn, àwọn àkọsílẹ̀ nípa ipele) kò bá a mu dáadáa. Ohun tí ó yẹ kí a tọpinpin ni ìtẹ̀síwájú ọmọ kọ̀ọ̀kan nínú ìyípo ọdún mẹ́ta.

Àwọn ohun èlò àti àwọn ìgbékalẹ̀. Ìtẹ̀síwájú Montessori ń hàn nínú àwọn ìgbékalẹ̀ tí a ti ṣe, tí ó yẹ kí a tún wò, àti tí a ti kọ́. Èsì: ìtọpinpin tí ó bá a mu kì í ṣe máàkì òpin ìdámẹ́rin ọdún, bí kò ṣe ìtàn ọmọ kọ̀ọ̀kan àti iṣẹ́ kọ̀ọ̀kan, tí ó so mọ́ àwọn ànímọ́ tí iṣẹ́ náà ń dàgbà: ìfọkànsìn, ìṣèdá-ẹni, ìtòlẹ́sẹẹsẹ, ìṣọ̀kan, ìṣíkiri ẹ̀yà ara kékeré, ìgbésí ayé àwùjọ, ìgbẹ́kẹ̀lé ara ẹni, àti ìfaradà.

Ìṣèdá-ẹni. Ọmọ ni ó yan iṣẹ́ rẹ̀ nínú àyíká tí a ti pèsè; olùkọ́ ń wò ó, ó sì ń tọ́ ọ sónà. Èsì: iye ìtọpinpin wà nínú ìgbà déédéé àti ìpéye rẹ̀, kì í ṣe nínú wíwúwo rẹ̀. Irinṣẹ́ tí ó gba ìṣẹ́jú kan lẹ́yìn ìgbékalẹ̀ ni a ó lò; fọ́ọ̀mù ojú-ìwé mẹ́fà ìdámẹ́rin ọdún ni a kò ní lò.

Ìwòye ilẹ̀ Faransé: láìsí àdéhùn, ṣùgbọ́n kì í ṣe láìsí àfiyèsí

Ní ilẹ̀ Faransé, ọ̀pọ̀ jùlọ àwọn ilé-ìwé Montessori jẹ́ ilé-ìwé aládàáni tí kò ní àdéhùn pẹ̀lú ìjọba (hors contrat), ìyẹn láìsí ìrànwọ́ owó ìjọba. Gẹ́gẹ́ bí ẹgbẹ́ Créer son école, àwọn ilé-ìwé 85 tí kò ní àdéhùn ṣí ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún ẹ̀kọ́ 2026, èyí mú kí iye wọn gòkè dé 2,665, nígbà tí 44 pa. Ẹ̀kọ́ láìsí àdéhùn ṣì jẹ́ díẹ̀ (ní nǹkan bí 1% àwọn akẹ́kọ̀ọ́), ṣùgbọ́n ó ń pọ̀ sí i, àwọn ọ̀nà ẹ̀kọ́ mìíràn sì wà lára àwọn tí a ṣẹ̀ṣẹ̀ dá.

Láìsí àdéhùn kì í ṣe láìsí àwọn ojúṣe: ìkéde fún àwọn aláṣẹ ẹ̀kọ́ (rectorat), àyẹ̀wò bí àwọn ọmọ ṣe ń kọ́ ìpilẹ̀ ẹ̀kọ́ tí ó pín fún gbogbo ènìyàn, ààbò, àwọn ìwé àkọsílẹ̀, ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ìdílé. Fún ẹgbẹ́ tí ó sábà kéré (olùdarí tí ó tún ń kọ́ni, nígbà mìíràn olùrànwọ́ ìṣàkóso àkókò díẹ̀), àwọn ojúṣe wọ̀nyí ń dàpọ̀ mọ́ ìtọpinpin ẹ̀kọ́ fúnra rẹ̀.

Kókó yìí gan-an ni ìwádìí kò díwọ̀n, ṣùgbọ́n ìṣàkóso ń fi hàn: ọ̀nà ẹ̀kọ́ tí ó ń tọpinpin ọmọ kọ̀ọ̀kan fún ọdún mẹ́ta nílò irinṣẹ́ tí ó ń ṣe ohun kan náà. Àwọn ètò kọ̀mpútà àti àwọn tábìlì ìṣirò tí a ṣe fún ẹ̀kọ́ ìbílẹ̀ ń mú kí a yẹ̀ wọ́n kọjá àwọn ẹ̀ka wọn: àwọn ẹgbẹ́ nípa ọjọ́ orí, àwọn máàkì oníkà, àwọn ọdún ẹ̀kọ́ tí kò dàpọ̀.

Ohun tí irinṣẹ́ tó yẹ gbọ́dọ̀ ṣe, ní pàtó

Kò ṣe ohun àrà ọ̀tọ̀, ṣùgbọ́n àwọn ohun tí ó tọ́: ètò tí a ṣètò nípa àwọn ẹ̀ka àti àwọn ẹ̀ka kékeré, tí ó ti wà ní ààyè ní kété tí a bá dá ààyè náà (kì í ṣe oṣù kan tí a fi ń ṣètò rẹ̀); ìtọpinpin fún ọmọ kọ̀ọ̀kan àti ìgbékalẹ̀ kọ̀ọ̀kan, tí ó so mọ́ àwọn ànímọ́ tí a ń retí; àwọn ẹgbẹ́ ọjọ́ orí oríṣiríṣi gẹ́gẹ́ bí ipò àkọ́kọ́, kì í ṣe àfijàwé; àti ìṣàkóso ojoojúmọ́ (ètò àkókò, wíwá sílé, àwọn ìdílé, wákàtí àwọn olùkọ́) ní ibi kan, kí olùdarí má lè ní ìgbésí ayé méjì tí ó yàtọ̀: ti ẹ̀kọ́ àti ti àwọn tábìlì ìṣirò.

Èyí ni ohun tí Popinz ń gbìyànjú pẹ̀lú àkójọ Montessori rẹ̀: àwọn ẹ̀ka mẹ́rin ti ètò 3-6, ogún ẹ̀ka kékeré, àwọn ìgbékalẹ̀ 174 àti àwọn ànímọ́ mẹ́jọ tí a ń retí ni a ń fi sílẹ̀ lẹ́sẹẹsẹ nínú ààyè tuntun. Àfihàn Montessori ṣí sílẹ̀ lórí Íńtánẹ́ẹ̀tì: a lè ṣe ìdájọ́ nípa ohun tí ó wà gan-an dípò ìlérí.